Guppy verzorgen: voeding, waterwaarden en kweek

De guppy is niet voor niets een van de populairste aquariumvissen ter wereld: kleurrijk, levendig en relatief makkelijk te houden. Voor veel beginnende aquariumhouders is het de eerste vis die ze in huis halen. Toch gaat er in de praktijk regelmatig iets mis, meestal niet omdat guppy’s zo gevoelig zijn, maar omdat mensen niet weten hoe snel deze levendbarende vissen zich voortplanten of welke waterwaarden ze eigenlijk nodig hebben.

In deze gids behandelen we alles wat je moet weten: waar de guppy vandaan komt, welke waterwaarden hij prettig vindt, hoe je mannen en vrouwen in de juiste verhouding houdt en wat je voert. Ook leggen we uit hoe je voorkomt dat je bak binnen een paar maanden vol zit met tientallen jonge guppy’s.

Is je aquarium nog niet ingedraaid? Volg dan eerst de stappen uit onze gids Aquarium opstarten in 9 stappen voordat je vissen toevoegt.

Herkomst en karakter van de guppy

De guppy (Poecilia reticulata) komt oorspronkelijk uit het noorden van Zuid-Amerika en de Caraïben: Venezuela, Trinidad, Guyana en omliggende gebieden. Daar leeft hij in ondiepe beekjes, sloten en zelfs brak water, vaak hard, mineraalrijk water met flinke temperatuurschommelingen. Die herkomst verklaart waarom de guppy zo’n taaie allrounder is.

Het is een vreedzame, actieve vis die vooral in de bovenste waterlaag zwemt. Mannen worden zo’n 3 tot 4 cm en dragen de beroemde kleurenpracht en sluierstaart; vrouwen zijn met 5 tot 6 cm groter, voller en grijzer van kleur. Reken op een levensverwachting van ongeveer twee jaar. Voor een groepje guppy’s is een bak vanaf zo’n 60 liter prettig, check via hoeveel vissen per liter? hoeveel ruimte jouw bak biedt.

De juiste waterwaarden voor guppy’s

Guppy’s zijn flexibel, maar dit is hun comfortzone:

Waarde	Ideaal voor guppy’s
Temperatuur	24-26 °C
pH	7,0-8,0 (neutraal tot basisch)
gH (hardheid)	10-25 °dH (middelhard tot hard)
Nitriet (NO₂)	0 mg/l
Nitraat (NO₃)	< 25 mg/l

Goed nieuws voor de meeste Nederlandse en Vlaamse aquarianen: gemiddeld leidingwater is vrij hard en licht basisch, en dat is precies wat guppy’s willen. Waar zachtwatervissen zoals neontetra’s in ons kraanwater moeite kunnen hebben, gedijt de guppy er juist op. Te zacht en zuur water leidt op termijn wél tot problemen: klemvinnen, vatbaarheid voor ziekte en kortere levensduur. Meet je uitgangswater met een druppeltest, hoe dat werkt lees je in waterwaarden testen. Een goede waterbereider maakt vers kraanwater bij het verversen direct veilig.

Man-vrouwverhouding: waarom 1 op 2 à 3 belangrijk is

Guppy-mannen hebben maar één ding in hun hoofd: paren. Ze achtervolgen vrouwen de hele dag. Houd je één man op één vrouw, dan wordt die ene vrouw continu opgejaagd, raakt ze gestrest en uitgeput, en wordt ze vatbaar voor ziekte. De oplossing is simpel: houd per man twee tot drie vrouwen, zodat de aandacht zich verdeelt. Bijvoorbeeld 3 mannen en 7 vrouwen in een bak van 80 cm.

Man en vrouw uit elkaar houden is makkelijk: de man is kleiner, feller gekleurd en heeft een tot paringsorgaan (gonopodium) omgevormde, staafvormige aarsvin; de vrouw heeft een gewone waaiervormige aarsvin en een voller lijf, vaak met een donkere drachtvlek voor de aarsvin. Let op: in de winkelbak zijn jonge vrouwen vrijwel altijd al bevrucht.

Wil je géén jongen? Houd dan alleen mannen, een groep van vijf of zes mannen gaat prima samen en geeft de meeste kleur in de bak.

Voeding: gevarieerd en met mate

Guppy’s zijn alleseters met een voorkeur voor kleine hapjes aan het oppervlak. Een goed basismenu:

• Fijn vlokken- of granulaatvoer als dagelijkse basis, afgestemd op kleine bekjes, welk merk goed scoort lees je in het beste visvoer.
• Levend of diepvriesvoer één à twee keer per week: artemia, cyclops of muggenlarven. Het houdt de kleuren fel en het gedrag natuurlijk, zie ook levend- en diepvriesvoer.
• Plantaardig aandeel: spirulinavlokken of een geblancheerd stukje courgette; in de natuur graast de guppy ook algen.

Voer één à twee keer per dag, niet meer dan de vissen in twee minuten opeten, en las gerust één vastendag per week in. Overvoeren is guppy-doodsoorzaak nummer één via de omweg van slechte waterkwaliteit, lees ook hoe vaak moet je vissen voeren?

Levendbarend: zo werkt de voortplanting

Guppy’s leggen geen eitjes maar zijn levendbarend: de eitjes komen in het lichaam van de vrouw uit, en zij zet volledig ontwikkelde, vrij zwemmende jongen af. Na een dracht van ongeveer vier weken werpt een vrouw 20 tot soms wel 100 jongen, afhankelijk van haar formaat en leeftijd.

En nu komt het: een vrouw kan sperma maandenlang opslaan. Eén paring is genoeg voor meerdere worpen achter elkaar. Koop je “alleen vrouwen” in de winkel, dan is de kans groot dat je binnen een maand alsnog jongen in de bak hebt. Jonge guppy’s zijn na zo’n drie maanden zelf geslachtsrijp, reken maar uit hoe snel dat exponentieel gaat.

Een kweekexplosie voorkomen (of juist kweken)

Zonder plan zit een guppybak binnen een paar maanden overvol, met alle gevolgen voor de waterkwaliteit. Drie realistische opties:

1. Alleen mannen houden. De enige waterdichte methode. Kleurrijk, levendig en gegarandeerd zonder nakomelingen.
2. Natuurlijke predatie toelaten. In een gemeenschapsbak met bijvoorbeeld een school tetra’s overleven alleen de jongen die dekking vinden tussen dichte beplanting. De populatie groeit dan langzaam of blijft stabiel. Dit is hoe het in de natuur ook werkt.
3. Gericht kweken. Zet een drachtige vrouw tijdelijk in een aparte, beplante kweekbak en haal haar na de worp terug (guppy’s eten hun eigen jongen). Voer de jongen twee tot drie keer per dag met fijngewreven vlokken of net uitgekomen artemia. Vermijd langdurig gebruik van kleine opzethokjes in de bak: die stressen de vrouw enorm.

Bedenk vooraf ook waar de nakomelingen heen gaan, een winkel neemt niet altijd guppy’s aan.

Veelgemaakte fouten bij guppy’s

• Onverwarmd houden. Guppy’s zijn tropisch; onder de 20 °C worden ze traag en ziek. Een aquariumverwarming is geen luxe maar noodzaak; een betrouwbare thermostaatverwarming houdt de bak stabiel.
• Scheve man-vrouwverhouding. Eén vrouw op meerdere mannen wordt doodgejaagd.
• Beginnen met een koppel “omdat het er maar twee zijn”. Zes maanden later zijn het er vijftig.
• Verkeerde medebewoners. Vinnenbijters zoals sumatranen slopen de sluierstaarten, en een betta-man ziet guppy-mannen als rivaal. Check combinaties in welke vissen kunnen samen?
• Extreem doorgekweekte lijnen kopen. Hoe groter de sluierstaart, hoe zwakker de vis vaak is. Kies liever een robuuste lijn dan de meest extreme showvorm.
• Vissen toevoegen aan een niet-ingedraaide bak. Ook de taaie guppy overleeft een nitrietpiek zelden.

Met hard water, een verwarmde bak, de juiste verhouding en een plan voor de jongen is de guppy precies wat zijn reputatie belooft: een dankbare, kleurrijke vis waar je jaren plezier van hebt.

Veelgestelde vragen

Welke waterwaarden hebben guppy’s nodig?

Guppy’s houden van harder, licht basisch water: een pH van 7,0 tot 8,0, een hardheid (gH) van ongeveer 10 tot 25 °dH en een temperatuur van 24 tot 26 graden. Voor de meeste Nederlandse en Vlaamse aquarianen is gemiddeld leidingwater al prima, want dat is vaak vrij hard.

Hoeveel mannen en vrouwen moet ik samen houden?

Houd per man minimaal twee, liever drie vrouwen. Guppy-mannen achtervolgen vrouwen de hele dag om te paren; bij één man op één vrouw wordt die vrouw doodgejaagd. Wil je geen jongen, houd dan een groep van uitsluitend mannen.

Waarom krijg ik steeds meer guppy’s dan ik wil?

Guppy’s zijn levendbarend en een vrouw kan sperma maandenlang opslaan, zodat één paring genoeg is voor meerdere worpen. Elke vier weken werpt ze 20 tot 100 jongen. Wil je dat voorkomen, houd dan alleen mannen of laat andere vissen de jongen op natuurlijke wijze uitdunnen.

Hebben guppy’s een verwarming nodig?

Ja. Guppy’s zijn tropische vissen die zich het prettigst voelen bij 24 tot 26 graden. Zonder verwarming schommelt de temperatuur te veel en worden ze traag en vatbaar voor ziekte. Een thermostaatverwarming is daarom aan te raden.