Neontetra: zo houd je deze populaire schoolvis gezond

Het blauw-rode streepje van de neontetra is misschien wel hét beeld dat mensen voor ogen hebben bij een tropisch aquarium. Deze kleine schoolvis uit het Amazonegebied is al tientallen jaren een vaste waarde in de hobby, en terecht: een ruime school neons die synchroon door een beplante bak beweegt, is een prachtig gezicht.

Toch gaat het bij neontetra’s vaker mis dan nodig is. Ze worden te vaak in te kleine groepjes gehouden, in water dat eigenlijk te hard of te vers is. Het resultaat: stress, vale kleuren en vissen die vatbaar zijn voor de beruchte neonziekte. In dit artikel lees je hoe je het wél goed doet, van schoolgrootte en waterwaarden tot voeding en geschikte medebewoners.

Neontetra’s horen niet in een net opgestarte bak. Lees in onze gids Aquarium opstarten in 9 stappen waarom je beter een paar weken wacht.

Minimaal 10: waarom schoolgrootte zo belangrijk is

De neontetra (Paracheirodon innesi) komt uit zwartwaterstroompjes in het bovenstroomgebied van de Amazone, vooral in Peru. Daar leeft hij in scholen van honderden dieren, de school ís zijn verdediging tegen roofvissen. Een neon in een groepje van drie of vier voelt zich permanent onveilig. Het gevolg zie je terug in de bak: schuwe vissen die wegduiken, vale kleuren, gestrest wegschieten bij elke beweging en een verhoogde vatbaarheid voor ziekte.

Houd daarom minimaal tien exemplaren, en liever vijftien of twintig als de bak het toelaat. Hoe groter de school, hoe zelfverzekerder het gedrag: de vissen zwemmen dan open en bloot in de middenlaag en laten hun mooiste kleuren zien. Eén flinke school oogt bovendien veel indrukwekkender dan drie kleine groepjes van verschillende soorten. Voor tien neons is een bak vanaf 54 liter (60 cm) het minimum, reken het na met hoeveel vissen per liter?

Zacht en licht zuur water: de ideale waterwaarden

In hun natuurlijke zwartwater is het water extreem zacht en zuur, theekleurig door humuszuren uit gevallen blad. Zo extreem hoeft het thuis niet, maar de richting is duidelijk:

Waarde	Ideaal	Acceptabel
Temperatuur	21-25 °C	tot 26 °C
pH	5,5-6,5	tot 7,5
gH (hardheid)	2-8 °dH	tot 12 °dH
Nitriet (NO₂)	0 mg/l	0 mg/l

Twee dingen vallen op. Ten eerste: neons houden het liever koel dan warm. 21 tot 25 °C is prima; permanent 27-28 °C jaagt hun stofwisseling op en verkort hun leven aanzienlijk. Combineer ze dus niet met echte warmwatersoorten zoals discussen. Ten tweede: Nederlands en Vlaams leidingwater is vaak harder dan neons prettig vinden. Meet je kraanwater (zie waterwaarden testen); komt je gH boven de 12 °dH uit, meng dan met osmose- of regenwater, of kies een soort die beter bij jouw water past.

Belangrijker nog dan perfecte cijfers is stabiliteit. Neons zijn gevoelig voor schommelingen en voor “verse” bakken: zet ze pas in een aquarium dat minstens enkele weken volledig is ingedraaid, en ververs wekelijks een bescheiden deel in plaats van af en toe de halve bak.

Neonziekte: herkennen, voorkomen en handelen

Neonziekte wordt veroorzaakt door de sporenparasiet Pleistophora hyphessobryconis, die het spierweefsel aantast. De symptomen:

• doffe, wit-grijzige plekken in het spierweefsel, vaak beginnend als een onderbreking in de blauwe neonstreep;
• rusteloos, houterig zwemmen en ‘s nachts afzonderen van de school;
• vermagering, ruggengraatvervorming en uiteindelijk sterfte.

De harde waarheid: neonziekte is niet te behandelen. Wat je wél kunt doen, is verspreiding beperken. Vang een vis met duidelijke symptomen zo snel mogelijk weg, want soortgenoten die aan een gestorven zieke vis knabbelen, krijgen de sporen binnen. Verwijder dode vissen direct.

Voorkomen is realistischer dan genezen: koop alleen uit een winkelbak waarin géén verdachte of magere dieren zwemmen, houd de school groot en het water schoon en stabiel. Een gestreste neon is vele malen vatbaarder. Twijfel je tussen neonziekte en witte stip (kleine witte puntjes op huid en vinnen)? Dat laatste is wél goed behandelbaar, lees witte stip herkennen en behandelen.

Voeding voor neontetra’s

Neons hebben kleine bekjes en eten in de natuur minuscule kreeftjes, insectenlarven en ander klein leven. In het aquarium:

• Fijn vlokkenvoer of mini-granulaat als basis, grote vlokken laten ze liggen.
• Klein levend of diepvriesvoer twee à drie keer per week: cyclops, artemia (ook napauliën) en fijne muggenlarven. Vooral cyclops versterkt de kleuren zichtbaar. Meer daarover in levend- en diepvriesvoer.

Voer één à twee keer per dag een portie die binnen twee minuten op is. Neons eten vooral in de middenlaag; voer dat de bodem bereikt is voor de corydoras.

Geschikte medebewoners

Neons zijn vreedzaam en klein, kies dus medebewoners die dat ook zijn:

• Goed: corydoras (pantsermeervallen), kleine rasbora’s, andere kleine zalmpjes, dwerggarnalen (al sneuvelt er af en toe een jonge garnaal), ancistrus, kuhli-alen.
• Riskant: grotere gourami’s en langzame sluiervormen (neons kunnen zelf aan vinnen plukken als de school te klein is).
• Fout: maanvissen en andere cichliden die groot genoeg worden om een neon te eten, in de natuur staan neons letterlijk op het menu van maanvissen. Ook goudvissen (koud water) en discussen (te warm) vallen af.

Meer combinaties en voorbeeldbezettingen vind je in welke vissen kunnen samen?

Inrichting: gedempt licht en veel beplanting

Fel verlichte, kale bakken maken neons schuw. Richt de bak in naar het voorbeeld van hun zwartwaterthuis:

• een donkere bodem (donker zand of fijn grind) laat de kleuren oplichten;
• dichte randbeplanting met vrije zwemruimte in het midden, kies makkelijke aquariumplanten;
• drijfplanten die het licht dempen;
• eventueel zwartwatereffect met catappabladeren of elzenpropjes, die ook nog eens licht antibacterieel werken.

Neontetra of kardinaaltetra: wat is het verschil?

De kardinaaltetra (Paracheirodon axelrodi) lijkt sprekend op de neon, maar bij de kardinaal loopt de rode band over de volledige onderzijde, terwijl die bij de neontetra alleen op de achterste lichaamshelft zit. Verder is de kardinaal iets groter (tot 5 cm) en houdt hij van warmer water (24-28 °C), wat hem, anders dan de neon, wél geschikt maakt naast warmteminnende soorten. De neontetra is doorgaans goedkoper en verdraagt iets hardere, koelere omstandigheden; de kardinaal geldt als net iets gevoeliger bij aanschaf, maar als robuust zodra hij goed is ingewend.

Kort samengevat: koel(er) en budgetvriendelijk, neon; warmer water of combinatie met bijvoorbeeld discussen, kardinaal. Wat je ook kiest: één soort, één grote school, zacht en stabiel water. Dan heb je jaren plezier van dat beroemde blauw-rode lint door je bak.

Veelgestelde vragen

Hoeveel neontetra’s moet je minimaal samen houden?

Houd minimaal tien neontetra’s samen, en liever vijftien tot twintig als de bak het toelaat. Neons zijn scholenvissen; in een te klein groepje voelen ze zich onveilig, worden ze schuw, verbleken hun kleuren en zijn ze vatbaarder voor ziekte. Voor tien neons is een bak vanaf 54 liter het minimum.

Welk water hebben neontetra’s nodig?

Neontetra’s komen uit zacht, licht zuur zwartwater. Ideaal is een pH van 5,5 tot 6,5, een lage hardheid (gH 2-8 °dH) en een temperatuur van 21 tot 25 graden. Ze houden het liever wat koeler dan warm, dus combineer ze niet met echte warmwatersoorten zoals discussen.

Is neonziekte te behandelen?

Nee, neonziekte (veroorzaakt door de sporenparasiet Pleistophora) is niet te behandelen. Je kunt alleen verspreiding beperken door zieke en dode vissen direct weg te vangen, want soortgenoten raken besmet als ze eraan knabbelen. Voorkomen door een grote school, schoon water en gezonde aankoop is de enige echte oplossing.

Wat is het verschil tussen een neontetra en een kardinaaltetra?

Bij de kardinaaltetra loopt de rode band over de volledige onderzijde, terwijl die bij de neontetra alleen op de achterste lichaamshelft zit. De kardinaal is iets groter en houdt van warmer water (24-28 graden), waardoor hij wél naast warmteminnende soorten past. De neon verdraagt iets hardere, koelere omstandigheden en is doorgaans goedkoper.